Родныя дзеці

Паэзія найвышэйшай пробы. Сялянская, сярмяжная, простая — але простая ў дасканаласьці. Бярэшся чытаць — але неўпрыкмет ужо ідзеш, стаіш побач, п’еш з крыніцы, кратаеш каласы, ступаеш сьцежкай, удыхаеш водар, падслухоўваеш, сядзіш за сталом і куляеш чарку, ляжыш на сенавале, гледзячы праз шчыт на зоры — жывеш разам з героямі, ды што там — тваімі сябрамі ды блізкімі знаёмцамі, тым больш што гэтыя каласы, сенавалы, гарышчы, крыніцы, інтэрнаты, зайздрасьці ды першыя — самыя яскравыя ды ўзрушальныя — пачуцьці ты ўжо перажыў, толькі ня даў рады зрыфмаваць гэтак проста і натуральна.

Ах, каб жа кожная кніга дарыла столькі асалоды ды спажывы розуму й вачам!

"Родныя дзеці" — первый и пока что единственный роман в стихах в белорусской литературе. Я не люблю поэзию, но мне захотелось прочитать это произведение, оценить мастерство Нила Гилевича, сюжетную линию. И надо сразу сказать, роман не разочаровал.

Да, сюжет не оригинален, но преподнесен он интересно, раскрыты характеры героев, затрагиваются такие важные проблемы и вопросы, как дружба и предательство, экология и будущее Земли, любовь к Родине и восхищение ее, вечная память и трепетная любовь к родному краю, где родился и вырос, любовь и ненависть. Интересным композиционным решением было введение лирических отступлений — запевки, поэтичного, ироничного, исторического, в честь матери, кулинарного, педагогического, допевки, — где поэт признается в любви Беларуси, рассуждает о назначении поэта и поэзии, о важности знать историю родного края для того, чтобы строить завтра, и других важных темах.

Но что больше всего мне понравилось в романе, так это призыв к тому, чтобы люди ценили землю, оставались в деревнях и трудились на полях. Как я люблю читать такие рассуждения от людей, которые живут и работают в городе, не передать словами (правда, которую нужно читать с иронической интонацией)!

Читается роман легко и быстро, язык белорусский здесь прекрасен, отступления зачаровывают — мастерски созданный роман!

Мы дзеці матухны-зямлі...

Юзік Бэндзь - прозвішча героя гаваркое, бо ў народзе азначае "байструк" (народжаны па-за шлюбам), таму аўтар ужо напачатку нам дае зразумець, што гэта персанаж адмоўны. Ён адразу ўступае ў канфлікт са Сцяпанам не з-за Альжбэты, як магло падацца, а з-за гарадскога гонару перад вясковым юнаком-басяком, які аказаўся больш таленавітым. Яго песні будзе спяваць народ, Сцяпан застаўся чуллівым да зямлі, хоць некаторы час жыў у горадзе. Праблема гораду і вёскі паказана ў міграцыі моладзі (Крысця, Лёдзя, Сцяпан). Маці нават наказвае Лёдзі быць больш асцярожнай з гарадскімі. Мне брат у свой час казаў быць асцярожным з вясковымі, маўляў, тут у іх ёсць ты, а там іншы. У самой Лёдзінай маці муж Вінцэсь - з гарадскіх, але народнік (народу "Волгі" не трэба, хопіць і "Запарожца"; не гнацца за селядцом, а задаволіцца кількай; харчавацца не ў рэстаранах, а ў сталоўцы і г.д.). Выснову трэба зрабіць такую, што паўсюль людзі розныя бываюць, як сярод гарадскіх, так і сярод вясковых. Так, Юзік, стаўшы крытыкам, будзе крытыкаваць Сцяпана і ў сталым узросце. Пішу звычайна, што спадабалася ў творы, нават калі проста апісваю падзеі ці праблемы - значыцца зачапілі. І твор Ніла Гілевіча мне спадабаўся, але паспрабую адмоўна пакрытыкаваць класіка. У яго ёсць вобраз яшчэ аднаго крытка, які знешне непрывабны, а аўтар з гэтага смяецца, што негуманістычна. Можа быць, і Юзіку даваць такое прозвішча было безчалавечна... Не магу з гэтым пагадзіцца. Яшчэ магу зразумець, калі аўтару брыдкія перайманні "шэйкаў" і "твістаў", а хочацца свайго, народнага, каб у горадзе танчылі "Крыжачок", напрыклад, але з папярэдняй думкай узнікаюць неадназначныя ўражанні. Становіцца зразумелым, што Юзік будзе ў Ніла Гілевіча арыентавацца на Захад, хоць ніводнай песні не напісаў, а Сцяпан наадварот, і яго музыка жыве ў народзе. Вось вам і падтэкст, хаця аўтар адкрыта не дае развязкі. Няхай чытач сам дадумае, ці будзе Сцяпан з Альжбэтай, якія кахаюць адзін адну, праўда, каханне іх было разбурана яшчэ ў маладосці. Мне здаецца, Ніл Гілевіч паказвае сябе тонкім сямейным псіхолагам, таму цікава чытаць яго творы і рабіць свае высновы. Напрыклад, што датычыцца інтымных адносін, то Мапасан часта паказваў сітуацыі, калі герой сустракаецца з маці, а пасля з дачкой. Магчыма, Ніл Гілевіч гэтага набраўся ў французскага класіка, і ў яго вы гэта таксама пабачыце, калі возьмеце кнігу ў рукі. Прыемнага чытва!